Dlaczego dziąsło boli tylko przy jednym zębie? Co może być przyczyną miejscowego bólu
Dla zębów dziecka bardziej niż ilość słodyczy liczy się to, jak często i jak długo cukier ma z nimi kontakt. Garstka cukierków zjedzona za jednym razem po obiedzie szkodzi mniej niż ta sama porcja podjadana przez całe popołudnie. Jeśli w Halloween ustalisz z dzieckiem jedną porę na słodycze, podasz wodę i dopilnujesz wieczornego mycia zębów pastą z fluorem, święto nie musi skończyć się próchnicą.
Nazywam się Monika Baran i jestem dyplomowaną higienistką stomatologiczną w Gabinetach Stomatologicznych Dentus w Gdańsku. W swojej pracy często słyszę od rodziców pytanie, jak pogodzić Halloween ze zdrowymi zębami dziecka, dlatego zebrałam w tym artykule najważniejsze zasady. Zapraszam do lektury: dowiesz się, które słodycze szkodzą najbardziej, jak je podawać i jak zadbać o zęby po święcie.
Dlaczego słodycze szkodzą zębom dziecka?
W jamie ustnej każdego człowieka żyją bakterie, które żywią się cukrem. Rozkładając go, wytwarzają kwasy. Kwasy wypłukują z powierzchni zęba minerały, przede wszystkim wapń i fosforany. Proces ten zaczyna się już kilka minut po zjedzeniu czegoś słodkiego i trwa zwykle od 20 do 40 minut.
Organizm ma na to własny sposób obrony: ślinę. Neutralizuje ona kwasy i stopniowo oddaje szkliwu utracone minerały. Problem pojawia się wtedy, gdy ślina nie ma kiedy zrobić swojego. Każdy kolejny cukierek zjedzony co pół godziny rozpoczyna atak kwasów od nowa. Szkliwo przez całe popołudnie traci więcej, niż zdąży odzyskać.
U dzieci to szczególnie ważne, bo szkliwo zębów mlecznych jest cieńsze i słabiej zmineralizowane niż w zębach stałych. Próchnica szybciej przechodzi w nim w głąb zęba. Dlatego nie warto lekceważyć ubytków w mleczakach, które „i tak wypadną”. O tym, dlaczego warto leczyć mleczaki, piszemy w osobnym artykule.
Które słodycze są najgorsze dla zębów?
Nie wszystkie słodycze działają tak samo. O tym, jak bardzo szkodzą, decyduje głównie to, jak długo cukier zostaje w ustach.
Największe ryzyko
- Żelki, toffi, krówki i karmelki. Lepią się do zębów i zostają w bruzdach trzonowców oraz między zębami nawet przez kilka godzin.
- Lizaki i twarde cukierki. Są ssane powoli, więc jeden lizak oznacza kilkanaście, a czasem kilkadziesiąt minut ciągłego kontaktu zębów z cukrem.
- Kwaśne żelki i cukierki. Łączą cukier z kwasem spożywczym. Kwas sam osłabia szkliwo, a cukier dodatkowo karmi bakterie.
- Słodkie napoje, w tym soki owocowe. Popijane małymi łykami obmywają zęby cukrem raz po raz. Dotyczy to także soków „bez dodatku cukru”, bo zawierają naturalne cukry z owoców.
Mniejsze ryzyko
- Czekolada zjedzona za jednym razem. Szybko się rozpuszcza i nie oblepia zębów tak jak żelki. Nadal zawiera cukier, ale czas jego kontaktu ze szkliwem jest krótszy.
- Gumy do żucia bez cukru, najlepiej z ksylitolem, dla dzieci, które potrafią je bezpiecznie żuć. Pobudzają wydzielanie śliny, ale nie zastępują mycia zębów.
Jeśli dziecko wróci z halloweenowego obchodu z pełnym koszykiem, warto zacząć od czekolady, a lizaki i żelki odstawić albo wymienić na coś innego (o tym niżej).
Zasady na Halloween: jak jeść słodycze z głową
Zakaz słodyczy w Halloween rzadko się sprawdza. Lepiej ustalić z dzieckiem kilka prostych zasad jeszcze przed wyjściem po cukierki.
- Słodycze jednorazowo, po posiłku. Wyznaczcie jedną porę, najlepiej zaraz po obiedzie lub kolacji. Po jedzeniu w ustach jest więcej śliny, która szybciej neutralizuje kwasy. Unikajcie podjadania z koszyka przez cały wieczór.
- Rozsądna porcja na jeden raz. Dziecko może samo wybrać kilka ulubionych słodyczy na dziś. Resztę schowajcie i rozdzielcie na kolejne dni, także według zasady „jeden raz dziennie, po posiłku”.
- Woda zamiast soku. Do słodyczy i po nich podawaj wodę. Kilka łyków pomaga spłukać resztki cukru z zębów.
- Nic słodkiego po wieczornym myciu zębów. W nocy śliny wydziela się dużo mniej, więc cukier zostawiony na zębach działa przez wiele godzin. Po wieczornym myciu tylko woda.
- „Wymiana” cukierków na drobne nagrody. Wiele rodzin umawia się, że część zdobyczy dziecko może wymienić na naklejki, książkę, wspólne wyjście czy dodatkowy czas na zabawę. Najlepiej na wymianę trafiają lizaki, twarde cukierki i kwaśne żelki.
Zdrowe przekąski dla dzieci na halloweenową imprezę
Jeśli to ty przygotowujesz poczęstunek, możesz sięgnąć po przekąski, które wyglądają świątecznie, a są łaskawsze dla zębów:
- mandarynki z buzią dyni narysowaną flamastrem spożywczym,
- „duszki” z kawałków banana z oczami z rodzynek lub czekolady,
- kostki żółtego sera, warzywa pokrojone w słupki, małe kanapki w kształcie nietoperzy,
- prażona kukurydza bez karmelu (dla dzieci starszych, które bezpiecznie ją żują).
Ser jest tu szczególnie dobrym wyborem, bo pobudza wydzielanie śliny i dostarcza wapnia.
Higiena po słodyczach
Nawet przy najlepszych zasadach trochę cukru zostanie na zębach. Wtedy ważne są trzy rzeczy.
Płukanie wodą od razu po słodyczach. Kilka łyków wody albo dokładne przepłukanie ust usuwa część resztek i rozcieńcza kwasy. To prosty nawyk, który dziecko szybko przejmie.
Mycie zębów pastą z fluorem. Fluor wzmacnia szkliwo i pomaga mu odbudować utracone minerały. Zęby myjemy dwa razy dziennie, a wieczorne mycie jest najważniejsze. Ilość pasty zależy od wieku dziecka:
- do 3. roku życia: ślad pasty, wielkości ziarenka ryżu,
- od 3. do 6. roku życia: porcja wielkości ziarnka groszku,
- starsze dzieci: pasek pasty na ok. 1-2 cm, z zawartością fluoru dobraną do wieku.
Po myciu dziecko powinno wypluć nadmiar pasty, ale nie płukać ust wodą. Dzięki temu fluor zostaje na zębach dłużej.
Po kwaśnych słodyczach odczekaj z myciem. Kwas chwilowo zmiękcza szkliwo, a szczoteczka mogłaby je wtedy ścierać. Lepiej najpierw przepłukać usta wodą, a zęby umyć po ok. 30-60 minutach.
Rola rodzica przy myciu zębów
Małe dzieci nie są w stanie same dokładnie wyczyścić zębów, zwłaszcza trzonowców. Rodzic powinien myć lub przynajmniej domywać zęby dziecka mniej więcej do 7.-8. roku życia, a potem sprawdzać, jak dziecko sobie radzi. Po Halloween warto szczególnie dokładnie oczyścić bruzdy zębów trzonowych i przestrzenie między zębami, gdzie zostają resztki żelków.
Profilaktyka u dentysty
Domową higienę można wesprzeć zabiegami w gabinecie. Lakowanie zabezpiecza głębokie bruzdy zębów trzonowych, w których najczęściej zaczyna się próchnica, a fluoryzacja wzmacnia szkliwo. O tym, czy i kiedy warto je wykonać, zdecyduje stomatolog dziecięcy w Gdańsku i Gdyni podczas wizyty kontrolnej.
Kiedy iść z dzieckiem do stomatologa?
Próchnica w początkowej fazie nie boli, dlatego warto co jakiś czas obejrzeć zęby dziecka w dobrym świetle. Umów wizytę, jeśli zauważysz:
- białe, matowe plamy przy dziąsłach lub na powierzchni zębów. To często pierwszy sygnał odwapnienia szkliwa, czyli początkowa próchnica, którą na tym etapie można jeszcze zatrzymać,
- brązowe lub ciemne plamy i przebarwienia w bruzdach albo między zębami,
- nadwrażliwość, gdy dziecko skarży się na kłucie przy zimnych lub słodkich pokarmach,
- ból, obrzęk dziąsła lub niechęć do gryzienia po jednej stronie.
Jeśli dziecko już odczuwa dolegliwości, przeczytaj, jak postępować, gdy pojawia się ból zęba u dziecka, i nie odkładaj wizyty. Nawet bez niepokojących objawów dzieci powinny chodzić na kontrole regularnie, zwykle co 3–6 miesięcy, zgodnie z zaleceniem lekarza.
FAQ: słodycze a zęby dziecka
1. Ile słodyczy dziennie może zjeść dziecko?
Nie ma jednej bezpiecznej liczby cukierków. Dla zębów ważniejsze jest, żeby słodycze pojawiały się najwyżej raz dziennie, po posiłku, a nie w wielu małych porcjach. Ogólne zalecenia żywieniowe dotyczące ilości cukru warto omówić z pediatrą.
2. Czy gumy bez cukru są bezpieczne dla zębów dziecka?
Tak, gumy bez cukru, zwłaszcza z ksylitolem, nie powodują próchnicy i pobudzają wydzielanie śliny. Sprawdzą się u starszych dzieci, które nie połykają gumy. Nie zastępują jednak mycia zębów.
3. Czy można umyć zęby od razu po kwaśnych żelkach?
Lepiej nie. Kwas zmiękcza na chwilę szkliwo, więc najpierw przepłucz usta dziecka wodą, a zęby umyjcie po ok. 30–60 minutach.
4. Czy soki owocowe są lepsze niż słodycze?
Dla zębów niekoniecznie. Soki zawierają naturalne cukry i kwasy owocowe, a popijane powoli długo obmywają zęby. Na co dzień najlepszym napojem dla dziecka jest woda.
5. Czy dziecko może zjeść cukierka przed snem, jeśli potem umyje zęby?
Tak, jeśli słodycz trafi na kolację, a mycie zębów będzie ostatnią czynnością przed snem. Po wieczornym myciu dziecko powinno pić już tylko wodę.
Umów wizytę kontrolną dla dziecka
Chcesz sprawdzić, w jakim stanie są zęby Twojego dziecka po Halloween, albo dowiedzieć się, jak lepiej chronić je przed próchnicą? Zapraszamy na konsultację do naszych gabinetów w Gdańsku (Zaspa) i w Gdyni (CH Batory). Zarezerwuj wizytę online.
